Zoef. Daar gaat het vuil

Gepubliceerd op 30 juni 12, 12:25 Laatst bijgewerkt op 30 juni 12, 12:28

ALMERE/ODEKE DE JONG - Kling-tjsing-pok-tsjing-ggggrrrr. Wat er in de grote gele buizen voorbij komt is niet te zien, maar wel goed te horen. Met een kleine 70 kilometer per uur sjeest een groot stuk afval richting container in de ‘Stofzuiger’, het grote zwart-gele gebouw op de Odeonplaats.

Het afval in het stadscentrum wordt sinds 3 oktober 2003 meer dan twintig uur per dag via een ingenieus ondergronds buizensysteem (OAT) afgezogen. Met grote snelheid wordt het vervoerd naar de ‘stofzuiger’. Daar wordt het gft-afval, papier en restafval gescheiden opgevangen in grote containers. Er komt geen vuilnisman aan te pas, er zijn slechts twee storingsmedewerkers aanwezig. ,,Er gaat van alles door de buizen", schreeuwt Chris Lagendijk, projectmanager bij de gemeente en medeverantwoordelijk voor het functioneren van het OAT, boven het constante gezoem en geblaas van de zuiger uit. ,,Gooi er een baksteen aan de andere kant van de stad in en hij komt hier uit."

Het OAT is mooi, modern en vooruitstrevend. In Denemarken wordt al jarenlang gebruik gemaakt van dezelfde techniek. Almere, en dan vooral voormalig wethouder Henk Smeeman, is op slag verliefd. Aanleg van het systeem betekent een vuilniswagenvrij Stadshart. Winkelend publiek en bewoners kunnen hun afval kwijt en de opslag gebeurt elders.

Al vanaf de oplevering in Almere lopen de kosten echter uit de pas. De initiële investering van vijftien miljoen euro wordt niet gehaald, uiteindelijk wordt het systeem voor 23 miljoen euro aangelegd. En zo moet er ieder jaar duizenden euro’s extra naar het OAT. Tegenvallers worden veroorzaakt door het feit dat er minder woningen zijn gebouwd en zijn aangesloten op het systeem dan voorzien, dat de winkels in het bestaande deel een eigen afvalverwerker hebben en niet via de gemeente hun afval afgeven en je ze daar niet toe kan verplichten. Ook hebben winkels tegenwoordig vaak een eigen retoursysteem.

Het systeem blijkt storingsgevoelig, vooral omdat de bewoners en het winkelend publiek de regels niet zo nauw nemen als het gaat om afmetingen van het afval. ,,Het systeem is ingericht op vuilniszakken van maximaal zeventig liter", vertelt Lagendijk, die inmiddels in de luwte van de grote motoren is gaan staan. ,,Maar we komen van alles tegen. Mensen proppen er fietsframes in, maar ook sloopmaterialen van badkamers en van die IKEA-kinderzitjes die precies in de afmeting van het ingooigat passen. En soms gaat het fout, dan hoopt het vuil zich op in de buis." Recent nog, werd er onder de Esplanade bouwafval gevonden. Lagendijk: ,,Er lagen balken van zes meter in en daar was ook cement bijgegooid." Een specialistisch bedrijf moet dan vervolgens de buizen weer rotzooivrij maken. Bewoners maken het bont. ,,Van de week troffen we drie meter tuinaarde aan. Wat ook vaak wordt weggegooid zijn pakken laminaat. Het is onmogelijk te achterhalen wie dat heeft gedaan. Je moet iemand echt op heterdaad betrappen. Als je denkt dat je de schuldige hebt gevonden, ontkennen ze glashard: ‘het moet de buurman zijn geweest’."

Lagendijk verwacht dat de kosten de komende jaren eerder oplopen dan dalen. ,,Bij de aanleg van het OAT is geen rekening gehouden met vervangingskosten van bepaalde onderdelen. Neem de prullenbakken. Die staan er al meer dan tien jaar en zijn soms al aan vervanging toe."